Баланы нисек лидер итеп тәрбиәләргә? | Камалова Рамиля Рашитовна. Работа №394143

Баланы нисек лидер итеп тәрбиәләргә?

Бөтә ата-әсәләр ҙә балаларының белемле, уңышлы кешеләр булып үҫеүен, карьераһында уңышҡа өлгәшеүен, бай һәм бойондороҡһоҙ булыуын хыяллана. Әммә барыһы ла килеп сығыр өсөн үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү эшендә күп көс һалырға кәрәк. Балала ышаныс, логик фекерләү, үҙ-үҙеңде тотоу кеүек шәхес сифаттарын үҫтерергә кәрәк. Әммә һәр ата — әсә өсөн иң мөһиме-балала лидерлыҡ сифаттарын тәрбиәләү.

Балала үҫтерергә мөмкин булған төп лидерлыҡ сифаттары

Төп лидерлыҡ сифаттарын мәктәпкәсә һәм мәктәп йәшендә үҫтерергә кәрәк, ул саҡта эффект һиҙелерлек буласаҡ. Иң мөһим күнекмәләр тип түбәндәгеләрҙе иҫәпләргә мөмкин:

Ныҡышмалылыҡ. Ата-әсәләр йыш ҡына балаларҙың һәр ваҡыт нимәлер талап итеүен ҡабул итә алмай, шуға күрә нигеҙһеҙ рәүештә уларҙы кире ҡаға. Ныҡышмалылыҡты кәйефһеҙлектән айырып торған сикте табырға кәрәк. Ҡайһы берҙә баланан көтөп тороуын һорарға, һуңынан уның үтенесен үтәй алырмы-юҡмы икәнен ҡарарға, ә һуңынан барыбер уның үтенесен үтәргә кәрәк;

Баҫалҡылыҡ. Ғалимдар раҫлауынса, үҙ эшен башҡаларҙың уңышын үҙләштермәйенсә, үҙҙәрен маҡтамай ғына башҡарыусылар лидер булып китә. Бала үҙе уңышҡа өлгәшергә өйрәнә. Һуңыраҡ был күнекмә үҙаллылыҡ һәм лидерлыҡ булдырыуға килтерә;

Һиҙгерлек. Үҙ кәйефен, теләктәрен, эмоцияларын тоя белгән кеше күп нәмәгә һәләтле. Тағы ла яҡшыраҡ, әгәр ул башҡа кешеләрҙең нимә теләгәнен аңлай һәм уларҙың эмоцияларын тоя икән;

Команда эштәре. Ҡатмарлы бурыстар бер нисә кешенең эшен талап итә, шуға күрә командала барыһы ла берҙәм, һөҙөмтәле эшләй икән, моғайын, унда яҡшы лидер барҙыр;

Инициатива. Актив, үҙ аллы кеше һәр проблеманы хәл итергә һәр ваҡыт әҙер. Ул быны кемдеңдер йоғонтоһонда түгел, ә үҙ теләге менән эшләй.

Кәрәкле сифаттарҙы нисек үҫтерергә

Сабыйҙы тәрбиәләү менән биләүҙән шөғөлләнергә кәрәк. Бының өсөн уйындар һәм, әлбиттә, аралашыу ҡулланыу. Һуңыраҡ китаптарҙы, фильмдарҙы һәм әңгәмәләрҙе тоташтырырға.

Советтар:

Балағыҙҙың фекерен хөрмәт итегеҙ. Уның менән йыш һөйләшегеҙ, төрлө темалар буйынса фекер алышығыҙ. Үҙ фекерегеҙҙе белдерегеҙ, уның был хаҡта нимә уйлауы менән ҡыҙыҡһынығыҙ. Өлкән уҡыусыны бәхәскә йәлеп итергә, уның фекерен шик аҫтына алырға һәм бәхәскә саҡырырға мөмкин. Был уны үҙ хоҡуғын яҡларға өйрәтә;

Ораторлыҡ сәнғәтенә өйрәтегеҙ. Был лидерҙарға ғына түгел, бөтә балаларға ла файҙалы. Уларға төрлө сараларҙа, концерттарҙа, түңәрәк өҫтәлдәрҙә сығыш яһарға тәҡдим итегеҙ. Сабыйҙар өсөн ҡурсаҡ спектаклдәрен ҡуйырға, әкиәттәр сәхнәләштерергә кәрәк. Бала өйҙә сығыш яһауға күнегеп бөткәс, ул сәхнәгә ҙур аудиторияла сыға ала. «Музей»ҙа уйнау ҡыҙыҡлы. Бының өсөн әйберҙәр ҡуйыла, ә бала уларҙың һәр береһе тураһында һөйләргә тейеш;

Төрлө эшмәкәрлек менән мауығығыҙ. Әгәр уҡыусы ниндәй ҙә булһа спорт төрө йәки түңәрәк менән ҡыҙыҡһынһа, уны кире ҡағырға кәрәкмәй. Секцияларға йөрөү дисциплиналы, яуаплылыҡ һәм командала эшләү тәрбиәләй;

Аралашырға өйрәтегеҙ. Балалар менән бергә төрлө сараларға йөрөгөҙ, кешеләр менән танышығыҙ, улар менән аралашыуығыҙҙы һорағыҙ. Аттракциондарҙа, майҙансыҡтарҙа яңы дуҫтар табығыҙ, бала инициатор булып сығыш яһаһын һәм сит малай йәки ҡыҙ менән танышһын. Уны әҙәпле һүҙҙәр әйтергә өйрәтегеҙ. Әгәр ул йәки ҡыҙ ата-әсәһенең эргәһендә булыуына, ярҙам итеүенә һәм ярҙам итеүенә ышанһа, улар үҙҙәрен күпкә ышаныслыраҡ тоясаҡ;

Еңелә белергә өйрәтегеҙ. Йыш ҡына сабыйҙар уңышһыҙлыҡтарҙы насар кисерә: илай, үпкәләй, башҡаса килеп сыҡмаған эш менән шөғөлләнергә теләмәй. Был осраҡта балаға еңелеүҙең еңеүгә юл икәнен аңлатырға кәрәк. Әгәр ул маҡсатына өлгәшергә теләһә, ныҡышмалы һәм ныҡышмалы булырға кәрәк. Сабырлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ тыуҙырған уйындар тәҡдим итегеҙ-мозаика, лего, сигеү. Йыш ҡына уның менән ярышығыҙ, бирешмәҫкә тырышығыҙ. Был уны ҡатыландыра һәм зыянһыҙ итә;

Теләгенә ирешергә өйрәтегеҙ. Мәктәп уҡыусыһы нимә теләгәнен һәм ниндәй юл менән барырға кәрәклеген белергә тейеш. Маҡсаттарға өлгәшеү алымдарын күрһәтегеҙ. Бурыстарҙы бәләкәйерәк итеп бүлегеҙ. Мәҫәлән, математика буйынса бишле алыу өсөн, ҡабатлау таблицаһынан башларға, һуңынан контроль эш буйынса яҡшы баһа алырға, ә һуңынан сирек өсөн бишле маҡсатына килергә кәрәк.

Балаларҙа лидерлыҡ сифаттарын асыҡлау өсөн уйындар

Һәр йәштәге балалар уйындарға мауығып ҡушыла, шуға күрә лидерлыҡ сифаттарын асыҡлау өсөн балалар менән уйнарға мөмкин.

Түңәрәк ойоштороғоҙ

Балаларға майҙансыҡта тиҙ арала түңәрәк ойошторорға тәҡдим итегеҙ. Һеҙ шунда уҡ балаларҙың ҡайһыһы лидер икәнен күрерһегеҙ. Ул бөтәһен дә урындарына урынлаштыра, хәрәкәт итә һәм кемдең ҡайҙа торорға тейешлеген күрһәтә.

Йорт төҙөгөҙ

Балаларға ихатала табылған материалдан йорт төҙөргә тәҡдим итегеҙ. Лидер төҙөлөшкә ташланмай, ә уйлана башлай, ә һуңынан команда туплай һәм бурыстарҙы бүлеп бирә. Кемдер ботаҡтар алып килә, икенсеһе уларҙы йыйып ҡуя, өсөнсөһө таш эҙләй.

Ғаилә фотоһы

Хәҙер һеҙ ғаилә фотоһын төшөрәсәгегеҙҙе иғлан итегеҙ. Бының өсөн бала бөтәһен дә билдәле бер урындарға урынлаштырырлыҡ олатаһын һайларға тейеш. Малай аңһыҙ рәүештә команда лидерын һайлай.

Спорт уйындары

Спорттың һәр төрөндә рәсми булмаған лидерҙар асыҡлана. Ҡағиҙә булараҡ, бындай балалар йыйылған, маҡсатҡа ынтылышлы, командала эште ойоштора белә.

Социаль роль

Балаға ниндәйҙер социаль ролде үҙ өҫтөнә алырға тәҡдим итергә кәрәк. Бәләкәй эшҡыуар, мәҫәлән, тауар, реклама һатыу процесын ойошторорға тейеш. Лидерлыҡ сифаттарына эйә булған сабый шунда уҡ үҙен күрһәтәсәк. Ата-әсәләр өсөн кәңәштәр

Ҡағиҙә булараҡ, буласаҡ лидерҙар ғаиләлә проблемалар тыуҙырмай. Шуға ҡарамаҫтан, уларҙың тәртибе норма сиктәренән сығырға мөмкин. Мәҫәлән, улар тәртип боҙоусы була ала, шул уҡ ваҡытта тирә-яҡтағы балалар ҙа үҙҙәрен шулай тота башлай. Улар фетнәгә әүәҫ, бурыстарын үтәүҙән баш тарта ала.

Ата әсәләргә балаларына ҡарата түҙемле булырға һәм бындай кәңәштәрҙе тыңларға кәрәк:

Лидерҙың мөмкинлектәрен һәм баланың мәнфәғәттәрен сағыштырыу мөһим;

Уңышҡа өлгәшкән кешеләрҙе миҫалға килтереү, уларҙың бала саҡтағы тәртибен анализлау;

Балалар менән етәкселәр һәм уларҙың маҡсаттары тураһында һөйләшеү. Балаларығыҙҙы нисек бар, шулай ҡабул итегеҙ. Улар араһында лидерлыҡ сифаттарын үҫтерегеҙ, сөнки был уларға уңышлы, маҡсатҡа ынтылышлы кешеләр булырға ярҙам итәсәк.

Шулай итеп, көн һайын улығыҙға йәки ҡыҙығыҙға ошо 7 фразаны әйтегеҙ:

"Мин һине яратам»

Был һүҙбәйләнеште балаларға көн һайын ғына түгел, көнөнә күп тапҡырҙар әйтергә кәрәк. Шулай итеп, һеҙҙең арағыҙҙа ышаныслы мөнәсәбәттәр урынлаштырыла. Ошо өс һүҙ арҡаһында бала үҙенең әһәмиәтенә һәм ҡиммәтенә ышана һәм яңылыҡты һынап ҡарарға һәм асыштар яһарға ҡурҡмайынса, ҡыйыу рәүештә тормош буйлап йөрөй.

2. "Мин һинең барлығың өсөн яҙмышыма рәхмәтлемен»

Был һүҙбәйләнеште ишеткәс, балағыҙ һәр ваҡыт үҙен ниндәйҙер ғәмәлдәр өсөн түгел, ә барыһына ҡарамаҫтан яратыуын тоясаҡ. Ул яҡшы эшләһә лә, насар эшләһә лә. Был фраза ярҙамында тотороҡло психика нигеҙҙәре һалына.

3. “Тырышлығығыҙ өсөн рәхмәт”.

Мин һинең уңыштарыңды күрәм һәм һинең менән ғорурланам Бындай һүҙҙәр балаға ориентирлашырға, уның дөрөҫ йүнәлештә хәрәкәт итеүен аңларға ярҙам итә. Йыш ҡына балаларығыҙҙың уңыштарын һәм тырышлығын күрегеҙ, уларҙың эшмәкәрлеген хуплағыҙ, һәм улар һәр ваҡыт мотивацияланасаҡ.

3. “Зинһар, ғәфү ит мине. Шулай килеп сыҡҡанына үкенәм”

Беҙ ҙә яңылышабыҙ. Беҙ ҡысҡырып йәки үпкәләтеп әйтә алабыҙ. Иң мөһиме-үҙ хатаһын танырға һәм балаларынан ғәфү үтенергә өйрәнәсәк. «Зинһар, ғәфү Итегеҙ, мин хаталы инем» тигәс, балаға уны хөрмәт итеүҙәрен тойорға рөхсәт итәһегеҙ. Бындай осраҡтарҙа үҙеңде нисек тоторға кәрәклеген дә күрһәтәһең. Тап ошондай мәлдәрҙә бәләкәй кешенең ҡиммәттәр системаһы формалаша.

4. "Һөйләгәндәрегеҙ өсөн рәхмәт. Һин һәр ваҡыт минең ярҙамыма иҫәп тота алаһың”

Бер тапҡыр балаға рәхмәт әйтеп, ул һеҙгә дөрөҫлөктө һөйләгәне өсөн, хатта бик үк күңелле булмаһа ла, һеҙ шуның менән һеҙгә ышанырға мөмкинлеген күрһәтәһегеҙ, һеҙгә теләһә ниндәй проблема менән мөрәжәғәт итергә мөмкин. Бала ситтә ярҙам эҙләмәйәсәк һәм насар компанияға эләгеүе бик үк ихтимал түгел.

5. “Йөрәгеңде тыңла. Нимә теләйһең?»

Һәр ваҡыт балаға һайлау хоҡуғы бирегеҙ. Һорағыҙ, ул нимә теләй, нимә уйлай, нисек эш итер ине һ.б. һайлау хоҡуғы бирелгән Балалар әүҙем үҫә һәм уңышлы була. Бер нәмәнән дә ҡурҡма. Теләгәнеңде эшләргә ҡыйыулыҡ булһын» Был һүҙбәйләнеште лә һайлау хоҡуғына индерергә мөмкин.

6. «Ҡурҡма. Теләгәнеңде эшләргә ҡыйыулыҡ булһын»

Был фраза менән беҙ балаға кем булырға һәм нисек йәшәргә икәнен һайларға рөхсәт итәбеҙ. Был киләсәккә ҙур өлөш индерә. 20 йәшендә ул ниндәй йүнәлештә хәрәкәт итеүен асыҡ аңлай. Ә инде 30 йәшендә ул ҙур уңыштарға ирешәсәк.

7. “Һин барыһын да эшләйәсәкһең. Хаталанырға ҡурҡма. Хаталар - була торған хәл»

Әсәй, мин уңышҡа өлгәшә алмайым! Мин булдыра алманым!, беҙ бындай белдереүҙәрҙе бала һөйләшергә өйрәнгәндән бирле ишетә башлайбыҙ. Әйтегеҙ әле, барыһы ла яңылыша, хатаһыҙ алға китеш мөмкин түгел. Үҙ хаталарына сәләмәт реакция баланың сабырлығын, ныҡышмалылығын һәм башҡа лидерлыҡ сифаттарын формалаштырыуға булышлыҡ итә.

8. “Әгәр һин насар тип әйтһәләр, бер кемгә лә ышанма"

Балаға ул кемгәлер оҡшамауы, кемдеңдер уны насар тип иҫәпләүе мөмкинлеген аңлатығыҙ, әммә был баһаны үҙ иҫәбенә ҡабул итергә ярамай. Был балаға ышаныслыраҡ булырға, үҙ-үҙенә шикләнмәҫкә һәм тәнҡитләүҙе нормаль ҡабул итергә мөмкинлек бирә. Беҙ һеҙҙең менән, балаға бәхетле булып үҫһен һәм лидерлыҡ сифаттарын алһын өсөн, көн һайын әйтергә кәрәкле төп фразаларҙы тикшерҙек. Ә хәҙер нисек эш итергә һәм нимә әйтергә кәрәклеген аңларбыҙ, әгәр бала истерикаға бирелеп, кәйефһеҙләнеп йөрөһә?